Πρώτη επιστημονική ημερίδα για τη Σάντα του Πόντου στις Αιγές – Ιστορία, μνήμη και πολιτιστική κληρονομιά στο επίκεντρο
- Γράφτηκε από τον/την Μαρία Τριγώνη
Η πρώτη επιστημονική ημερίδα με θέμα την Ιστορία και τον Πολιτισμό της Σάντας του Πόντου πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 23 Ιουλίου, στο αμφιθέατρο «Μανόλης Ανδρόνικος» του Κεντρικού Μουσειακού Κτηρίου των Αιγών.
Τη διοργάνωση ανέλαβαν η ΑΜΚΕ «Ψηφιακή Σάντα» και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας, υπό την αιγίδα του Δήμου Βέροιας, στο πλαίσιο ενός πολιτιστικού διημέρου αφιερωμένου στη Σάντα, με στόχο να φέρει το κοινό πιο κοντά στην πλούσια ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά μιας από τις σημαντικότερες κοιτίδες του ποντιακού ελληνισμού. Το διήμερο θα ολοκληρωθεί με τη μεγάλη ποντιακή μουσικοχορευτική εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 31 Ιουλίου στα Παλατίτσια.
Την παρουσίαση της ημερίδας έκανε η Σοφία Πιπερίδου, μέλος της ΑΜΚΕ «Ψηφιακή Σάντα».
Η εκδήλωση αποτέλεσε έναν σημαντικό σταθμό στην προσπάθεια της ΑΜΚΕ για τη συγκέντρωση, διάσωση, τεκμηρίωση και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης, της πολιτιστικής κληρονομιάς και των ανθρώπων της Σάντας. Μέσα από τις εισηγήσεις διακεκριμένων επιστημόνων και ερευνητών, το κοινό είχε την ευκαιρία να γνωρίσει σημαντικές πτυχές της ιστορίας, της λαογραφίας, της ενδυμασίας, της εγκατάστασης των Σανταίων στην Ελλάδα, καθώς και του πολύτιμου αρχειακού υλικού που διασώζεται μέχρι σήμερα.
Χαιρετισμό απηύθυνε η αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας Εύα Κοντογουλίδου, η οποία επισήμανε ότι η σύνδεση της ημερίδας με τις αρχαίες Αιγές δεν ήταν τυχαία. Όπως ανέφερε, οι πρόσφυγες από τη Σάντα μετέφεραν στην Ημαθία έναν ανεκτίμητο πνευματικό και υλικό πλούτο.
Εκ μέρους του Δήμου Βέροιας, ο αντιδήμαρχος Αλέξανδρος Τσαχουρίδης, με καταγωγή από τη Σάντα, χαρακτήρισε την εκδήλωση ως ένα «μνημόσυνο για τις ψυχές των προγόνων μας», τονίζοντας ότι η «Ψηφιακή Σάντα» αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο διατήρησης της ιστορικής μνήμης και εκπαίδευσης των νέων γενεών, κάνοντας λόγο για μια πρωτοβουλία ιστορικής ευθύνης.
Ο διαχειριστής της ΑΜΚΕ «Ψηφιακή Σάντα», δικηγόρος και ερευνητής Αθανάσιος Στυλίδης, ευχαρίστησε όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της ημερίδας, υπογραμμίζοντας ότι το εγχείρημα αποτελεί καρπό συλλογικής προσπάθειας. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «η αρχή έγινε και τα επόμενα βήματα θα είναι ακόμη πιο παραγωγικά».
Η κ. Πιπερίδου, προλογίζοντας τον πρώτο ομιλητή, επισήμανε ότι η αφετηρία της ερευνητικής προσπάθειας ήταν ένας ογκώδης φάκελος από το προσωπικό αρχείο του καθηγητή Κωνσταντίνου Φωτιάδη. Για τον λόγο αυτό, όπως ανέφερε, η επιλογή του να ανοίξει την ημερίδα με την εισήγησή του είχε ιδιαίτερη συμβολική σημασία.
Ο ομότιμος καθηγητής Νεότερης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Κωνσταντίνος Φωτιάδης, με θέμα «Σάντα: Συμβολή στην αναζήτηση προφορικών και γραπτών πηγών», παρουσίασε τις σημαντικότερες γραπτές και προφορικές πηγές για την ιστορία της Σάντας, ενώ μοιράστηκε προσωπικές εμπειρίες, επισημαίνοντας ότι ο ίδιος «μπολιάστηκε» με τον πολιτισμό της Σάντας.
Ο δημοσιογράφος και υπεύθυνος του ερευνητικού έργου της ΑΜΚΕ Δημήτρης Πιπερίδης, στην εισήγησή του με θέμα «Ο εθνολογικός χάρτης της Ημαθίας μετά το 1928 – Οι Σανταίοι της Ημαθίας», ανακοίνωσε ότι έφτασε στα χέρια της ομάδας ένα σπάνιο δερματόδετο σημειωματάριο γραμμένο σε καραμανλίδικη γραφή, το οποίο χαρακτήρισε εξαιρετικά σημαντικό ιστορικό τεκμήριο. Παρουσίασε την εικόνα της Ημαθίας μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών και την εγκατάσταση των Σανταίων στους προσφυγικούς οικισμούς του νομού, ενώ απηύθυνε κάλεσμα για συμμετοχή στο δεύτερο Σανταίικο Γλέντι που θα πραγματοποιηθεί στα Παλατίτσια.
Ο αρχαιολόγος, διδάκτορας Θεολογίας και υποψήφιος διδάκτορας Λαογραφίας Κωνσταντίνος Στεφανίδης ανέπτυξε το θέμα «Ανασυγκροτώντας τη γυναικεία φορεσιά της Σάντας: από τα υλικά τεκμήρια στα ερευνητικά ερωτήματα». Μέσα από πλούσιο φωτογραφικό υλικό παρουσίασε τα χαρακτηριστικά της παραδοσιακής γυναικείας φορεσιάς, τα διακοσμητικά στοιχεία, τα μοτίβα και τον ενδυματολογικό της κώδικα, αναδεικνύοντας τους πολλαπλούς κοινωνικούς συμβολισμούς που αυτή μεταφέρει.
Ο πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Βέροιας Νικόλαος Τουμπουλίδης παρουσίασε το θέμα «Το φυλασσόμενο στην Ε.Λ.Β. αρχείο του Στάθη Αθανασιάδη (Γεροστάθη)». Αναφέρθηκε στη ζωή και το έργο του σημαντικού Πόντιου λαογράφου, ο οποίος τιμήθηκε δύο φορές από την Ακαδημία Αθηνών, καθώς και στο σπάνιο αρχείο που διατηρείται στην Εύξεινο Λέσχη Βέροιας. Παράλληλα, αναγνώρισε την εργασία όσων συνέβαλαν στη συγκέντρωση και ταξινόμηση του υλικού, ενώ προσέφερε στον Αθανάσιο Στυλίδη όλα τα βιβλία του Γεροστάθη ως συμβολικό δώρο.
Ο ερευνητής και υπεύθυνος αρχείου της ΑΜΚΕ Χρήστος Αηδονίδης παρουσίασε την εισήγηση «Τεκμήρια μνήμης: φωτογραφίες και έγγραφα από το αρχείο της Ψηφιακής Σάντας», προβάλλοντας σπάνια έγγραφα και φωτογραφίες ως ένα μικρό μόνο δείγμα του σημαντικού αρχειακού πλούτου που έχει συγκεντρωθεί μέσα στα δύο χρόνια λειτουργίας της ΑΜΚΕ. Αναφέρθηκε επίσης στη δική του οικογενειακή καταγωγή από τη Σάντα και στην εγκατάσταση της οικογένειάς του στη Βεργίνα.
Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με κάλεσμα προς το κοινό για τη μεγάλη ποντιακή μουσικοχορευτική εκδήλωση της «Ψηφιακής Σάντας», η οποία, λόγω των καιρικών συνθηκών, μεταφέρθηκε για την Παρασκευή 31 Ιουλίου 2026, στις 21:00, στα Παλατίτσια Ημαθίας.
Η βραδιά θα είναι αφιερωμένη στους χορούς της Σάντας και θα πλαισιωθεί από πλούσιο καλλιτεχνικό πρόγραμμα με γνωστούς εκπροσώπους της ποντιακής μουσικής. Στη διοργάνωση συμμετέχουν ο Πολιτιστικός Σύλλογος Παλατιτσιωτών, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Βεργίνας «Αιγές», ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ράχης, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Μικρής Σάντας, ο Τουριστικός Όμιλος Καστανιάς και η Εύξεινος Λέσχη Βέροιας.
-
DSC_0358
DSC_0358
-
DSC_0361
DSC_0361
-
DSC_0362
DSC_0362
-
DSC_0364
DSC_0364
-
DSC_0365
DSC_0365
-
DSC_0366
DSC_0366
-
DSC_0390
DSC_0390
-
DSC_0368
DSC_0368
-
DSC_0369
DSC_0369
-
DSC_0374
DSC_0374
-
DSC_0392
DSC_0392
-
DSC_0376
DSC_0376
-
DSC_0381
DSC_0381
-
DSC_0383
DSC_0383
-
DSC_0385
DSC_0385
-
DSC_0387
DSC_0387
-
DSC_0393
DSC_0393
-
DSC_0395
DSC_0395
-
DSC_0401
DSC_0401
-
DSC_0454
DSC_0454
-
DSC_0399
DSC_0399
-
DSC_0407
DSC_0407
-
DSC_0410
DSC_0410
-
DSC_0465
DSC_0465
-
DSC_0459
DSC_0459
-
DSC_0420
DSC_0420
-
DSC_0424
DSC_0424
-
DSC_0370
DSC_0370
-
DSC_0373
DSC_0373
-
DSC_0427
DSC_0427
-
DSC_0380
DSC_0380
-
DSC_0440
DSC_0440
-
DSC_0382
DSC_0382
-
DSC_0378
DSC_0378
-
DSC_0445
DSC_0445
-
DSC_0448
DSC_0448
-
DSC_0580
DSC_0580
-
DSC_0449
DSC_0449
-
DSC_0451
DSC_0451
-
DSC_0452
DSC_0452
-
DSC_0453
DSC_0453
-
DSC_0456
DSC_0456
-
DSC_0457
DSC_0457
-
DSC_0458
DSC_0458
-
DSC_0460
DSC_0460
-
DSC_0461
DSC_0461
-
DSC_0463
DSC_0463
-
DSC_0468
DSC_0468
-
DSC_0474
DSC_0474
-
DSC_0478
DSC_0478
-
DSC_0480
DSC_0480
-
DSC_0481
DSC_0481
-
DSC_0483
DSC_0483
-
DSC_0488
DSC_0488
-
DSC_0491
DSC_0491
-
DSC_0493
DSC_0493
-
DSC_0500
DSC_0500
-
DSC_0505
DSC_0505
-
DSC_0506
DSC_0506
-
DSC_0507
DSC_0507
-
497 - 1
497 - 1
-
DSC_0508
DSC_0508
-
DSC_0509
DSC_0509
-
DSC_0510
DSC_0510
-
DSC_0511
DSC_0511
-
DSC_0512
DSC_0512
-
DSC_0513
DSC_0513
-
DSC_0514
DSC_0514
-
DSC_0516
DSC_0516
-
DSC_0518
DSC_0518
-
DSC_0519
DSC_0519
-
DSC_0520
DSC_0520
-
DSC_0521
DSC_0521
-
DSC_0522
DSC_0522
-
DSC_0523
DSC_0523
-
DSC_0524
DSC_0524
-
DSC_0525
DSC_0525
-
DSC_0527
DSC_0527
-
DSC_0530
DSC_0530
-
DSC_0533
DSC_0533
-
DSC_0538
DSC_0538
-
DSC_0539
DSC_0539
-
DSC_0540
DSC_0540
-
DSC_0536
DSC_0536
-
DSC_0541
DSC_0541
-
DSC_0542
DSC_0542
-
DSC_0543
DSC_0543
-
DSC_0544
DSC_0544
-
DSC_0545
DSC_0545
-
DSC_0546
DSC_0546
-
DSC_0547
DSC_0547
-
DSC_0548
DSC_0548
-
DSC_0549
DSC_0549
-
551 - 1
551 - 1
-
DSC_0550
DSC_0550
-
DSC_0557
DSC_0557
-
DSC_0560
DSC_0560
-
DSC_0565
DSC_0565
-
DSC_0571
DSC_0571
-
DSC_0574
DSC_0574
-
DSC_0581
DSC_0581
-
DSC_0582
DSC_0582
-
DSC_0567
DSC_0567
-
DSC_0583
DSC_0583
-
DSC_0584
DSC_0584
-
DSC_0585
DSC_0585
-
DSC_0586
DSC_0586
-
DSC_0587
DSC_0587
-
DSC_0588
DSC_0588
-
DSC_0589
DSC_0589
-
DSC_0590
DSC_0590
-
DSC_0591
DSC_0591
-
DSC_0592
DSC_0592
-
DSC_0598
DSC_0598
-
594 - 1
594 - 1

















